Ratusz w Nowym Warpnie
● Nowe Warpno
Budynek o konstrukcji szachulcowej wzniesiono w 1627 roku w miejscu poprzedniej budowli, którą zniszczył pożar. Ratusz od samego początku pełni funkcję siedziby władz miejskich.
Ratusz znajduje się w północno-zachodniej części Nowego Warpna, na środku Placu Zwycięstwa, który od północnego wschodu ogranicza ul. Warszawska, a od południowego zachodu ul. Kościuszki. Przed ratuszem rosną okazałe lipy.
Data budowy pierwszego ratusza w Nowym Warpnie nie jest znana. Pierwsza wzmianka o ratuszu pochodzi z 1556 roku, kiedy to po pożarze miasta w 1555 roku, dzięki nadaniom księcia Filipa I (osada otrzymała między innymi prawa do wyspy Kahleberg, zwanej dziś Łysą Wyspą lub Ptasia Wyspą), rozpoczęto odbudowę miasta. W dokumentach dotyczących odbudowy wspomina się również o gotyckim ratuszu. Pozostałością po gotyckim ratuszu są fundamenty obecnego budynku. Nowe Warpno wielokrotnie nawiedzały pożary. Podczas kolejnego pożaru w 1692 roku ratusz ponownie spłonął. Następnie w 1697 roku wzniesiono obecny ratusz w stylu barokowym. Budynek został zbudowany w technice szachulcowej, powszechnie stosowanej w tamtych czasach.
Kształt i kompozycja architektoniczna fasady zachowały się w całości do dziś. Nieliczne prace renowacyjne przeprowadzone od czasu jego wzniesienia dotyczyły naprawy niewielkich elementów fasady oraz drobnych zmian we wnętrzu budynku. W 1885 roku odnowiono między innymi wyściółkę drzwi, niektóre stropy piwniczne, wzmocniono ściany wieży oraz na nowo otynkowano fasadę. Do północno-wschodniej ściany ratusza dobudowano remizę strażacką z XX wieku. Początkowo była ona w całości wykonana w konstrukcji szachulcowej. Obecnie mieści się w niej siedziba urzędu gminy. Od samego początku ratusz był siedzibą władz miejskich. Również dzisiaj pełni swoją pierwotną funkcję. Jest to obiekt wyjątkowy i najcenniejszy zabytek historyczny Nowego Warpna. Prawdopodobnie jest to również jedyny ratusz tego typu w Polsce, który do dziś pełni swoją funkcję. Ratusz wzniesiono na fundamentach kamiennych i ceglanych, które pierwotnie stanowiły fundament gotyckiego ratusza. Konstrukcja ścian wykonana jest z drewna dębowego w odcieniu brązu. Szczeliny wypełniono dachówkami ceramicznymi. Konstrukcja dachowa została wykonana w technice krokwiowo-belkowej z podwójnym podparciem dachu. Podstawę konstrukcyjną hełmu wieży stanowi 8 filarów nośnych, które są wzmocnione krzyżującymi się rozpórkami, a w dolnej części – na dwóch poziomach – zamocowane za pomocą klamer. Na wieży znajduje się zegar, którego mechanizm został wyprodukowany w 1922 roku w Berlinie w fabryce zegarów wieżowych Georga Richtera.
Sama wieża oraz wieżyczka dachowa dawnej remizy strażackiej pokryte są blachą ocynkowaną. Z wieży rozciąga się piękny widok na jezioro Nowowarpieńskie, dzielnicę Podgrodzie, Altwarp oraz samo miasto. Ratusz jest wpisany do rejestru zabytków. Jego kubatura wynosi około 2840 m³, a powierzchnia zabudowy 285 m².
Ponieważ budynek nadal pełni swoją funkcję (jako siedziba władz gminnych), swobodne zwiedzanie obiektu nie jest możliwe. Budynek jest otwarty wyłącznie w godzinach pracy urzędu. Bez większych przeszkód można wejść do holu i korytarzy urzędu, sali posiedzeń rady miejskiej oraz sali ślubów, jednak wejście na wieżę lub do gabinetów nie będzie takie proste.